Archeologie

In Oudewater zijn enkele gebieden met vastgestelde archeologische waarde. In de eerste plaats is dat het hele centrum van Oudewater, inclusief de gebieden Westerwal en Molenwal en de omgeving. Het gaat hier om een terrein met een hoge archeologische waarde. Verder zijn er 2 locaties die zijn gewaardeerd als van zeer hoge archeologische waarde. De eerste is het terrein waarop de ruïne staat van “Huis te Vliet” aan de Goudse straatweg (bij 67). En de tweede is de grond onder en om de oude Sint Michaëlskerk. Daarnaast zijn er gebieden met hoge, middelhoge, lage of geen archeologische verwachting. Op archeologische terreinen mogen zonder vergunning geen grondwerkzaamheden plaatsvinden. Voor de oude rivierlopen in het gebied rond Oudewater geldt bijvoorbeeld een hoge verwachting omdat hier evenals in het centrum van de stad al eeuwen gewoond en gewerkt is. Er bevinden zich binnen de gemeente Oudewater geen officiële archeologische monumenten.

Op grond van de Wet op de archeologische monumentenzorg, de Wet op de ruimtelijke ordening en de Monumentenwet dient de gemeente beleid te voeren over de archeologie en dat te plaatsen in haar ruimtelijke ordening / bestemmingsplannen. Voor zowel terreinen die aangewezen zijn als archeologisch monument, als terreinen met bewezen archeologische waarde en terreinen met archeologische verwachting, geldt in principe de verplichting dat eerst archeologisch onderzoek moet plaatsvinden voordat het terrein wordt vrijgegeven voor bodemverstoringen als gevolg van bouwen, aanleggen enzovoorts.
In het voorjaar van 2011 werd door de gemeenteraad de nota archeologiebeleid vastgesteld. Daarin staan specifieke regels over waar, wanneer en hoe de archeologische onderzoeken verricht moeten worden. Op de bijbehorende beleidskaart staan de verschillende gebieden aangegeven. Een archeologisch onderzoek kan pas verplicht worden gesteld wanneer daartoe een voorschrift bestaat. Het beleid moet dan ook vastgelegd worden in de verschillende bestemmingsplannen.

Voor het archeologische vooronderzoek is de geschiedenis van de plek belangrijk. Oude kaarten worden geraadpleegd, oude archieven van eerdere bebouwing of van andere activiteiten doorgezocht en al bekende archeologische gegevens verzameld.

Als daar aanleiding voor is worden in het veld boringen verricht, waarbij de grondlagen worden onderzocht op archeologische resten, zoals houtskool, stukjes bot en aardewerk. De bevindingen, conclusies en aanbevelingen worden samengebracht in een rapport. Een dergelijk rapport doet ook aanbevelingen voor eventueel vervolgonderzoek. Aan de hand van het rapport en de beoordeling daarvan wordt bepaald of nader onderzoek of eventueel opgraving noodzakelijk is. Archeologisch onderzoek en rapportage mogen slechts uitgevoerd worden door gecertificeerde bureaus. Deze zijn verenigd in de Vereniging van Ondernemers in Archeologie. Meer informatie hierover kunt u vinden op de website www.voia.nl.

Bescherming van archeologische waarden (het bodemarchief) komt het best tot zijn recht wanneer de archeologische resten worden bewaard op de plaats waar ze nu zitten. De ‘archiefstukken’ kunnen waarschijnlijk later beter gelezen worden en bovendien brengt het opgraven extra kosten met zich mee. Wanneer de locatie van de archeologische resten is vastgesteld, kan dit een interessante identiteit geven aan de bouwlocatie. Er wordt gestreefd naar behoud van het bodemarchief door ruimtelijke inpassing. Indien dat niet mogelijk is, worden afspraken gemaakt over het uitvoeren van een archeologisch verantwoorde opgraving en de verslaglegging of publicatie van de bevindingen.