Cultuurlandschap

Landschappelijke karakteristiek

Vanouds zijn boerderijen belangrijke elementen in het landschap. Iedere streek kent zijn eigen type. In deze streek komt vooral het langhuistype voor. Deze boerderij staat in de lengte van de kavel. De aard van het bedrijf en de beschikbare bouwmaterialen bepaalden de bouwvorm. Hier in het veenweidegebied is de melkveehouderij bepalend voor de inrichting van gebouwen en aankleding van het erf. De hedendaagse eisen die aan het agrarische bedrijf worden gesteld, brengen echter ingrijpende verbouwingen en uitbreidingen met zich mee. Sleufsilo's en moderne stallen eisen een andere indeling van het erf. Daardoor verdwijnt het oorspronkelijke streekeigen karakter en de diversiteit van de agrarische bouwkunst. Toch zijn er wel oplossingen denkbaar waardoor veel van de traditionele elementen van boerderij en het erf in een aangepaste vorm bewaard kunnen blijven en nieuwe gebouwen landschappelijk ingepast kunnen worden.

Ruimtelijke structuur

De ruimtelijke structuur van het landelijke gebied van Oudewater wordt bepaald door de structuur en de begrenzingen van de zogenaamde middeleeuwse cope-ontginningen. Karakteristiek voor de cope-ontginningen en het daaruit voortvloeiende slagenlandschap zijn de lange, smalle kavels, die aan het einde begrensd worden door een houtkade. De rivieren (Hollandse IJssel, Lek, Lange Linschoten) dienden als uitgangpunt voor de ontginningen. Het rationele slotenstelsel, dat loodrecht op de rivier lag, ontwaterde het veenmoeras. Ontginning vond verder plaats vanaf bestaande riviertjes of nieuw gegraven waterlopen en weteringen. Typerend voor dit gebied is dat de achtergrens van de te ontginnen gronden bij aanvang werd vastgesteld, de zogenoemde tiendwegen. Zo kreeg de ontginningsslag een standaarddiepte van ongeveer 1250 meter. Vanaf de ontginningsbasis werden hoeven uitgezet, de boerderijen verrezen op de kop van de kavels, zodat nederzettingen (boerderijlinten) ontstonden.